SMARTPHONE SITE  •  KLOOSTER WITTEM  •  DIGITALE NIEUWSBRIEF  •  CONTACT  •  LINKS             Open: dagelijks van 10:00 tot 16.30 uur (ma. vanaf 12:00 uur)

Wittemer Allee 32, 6286 AB Wittem
T 043 450 2332
boekwinkel@kloosterwittem.nl Routebeschrijving

Geïnspireerde Andries Knevel tijdens Pinksterlezing

‘Paus Franciscus ontroert, daagt uit en verwart me’

Voor Andries Knevel is het wel duidelijk: paus Franciscus is een fenomeen. “Het is nog maar anderhalf jaar geleden dat de paus zijn kardinalen toesprak en hen betichtte van luiheid en zelfs van geestelijke alzheimer. In een kerk die je na alle schandalen als moreel failliet mocht beschouwen, staat plotseling een man op die binnen een jaar na zijn benoeming in de hele wereld wordt toegejuicht. Die met alle egards ontvangen wordt bij de VN, in het Congres in Amerika; een man die de Karlsprijs kreeg toegekend. Hoe kon dat? Het was een vraag die ik mezelf steeds vaker begon te stellen…”

Knevel, theoloog, schrijver en radio/televisiepresentator, laat er tijdens de Pinksterlezing in Klooster Wittem geen twijfel over bestaan dat paus Franciscus hem zeer inspireert. De Pinksterlezing stond dit jaar nadrukkelijk in het teken van ‘500 jaar Luther’ en Knevel is, mede bij gelegenheid van de presentatie van zijn boek ‘Het geheim van de paus’ de aangewezen persoon om zijn opvattingen en gevoelens over met name de overeenkomsten tussen paus en Luther te delen met de bijna honderd aanwezigen. Want die overeenkomsten zijn er wel degelijk! Knevel: “Zowel de paus als Luther zijn, elk in hun eigen tijd, kerkhervormers: zij zien en zagen uit naar reorganisaties in het instituut. Daar was en is niks mis mee. Niet voor niets zegt Franciscus dat Luther nooit geëxcommuniceerd had mogen worden.“

‘Genade’, dat is zonder meer het centrale woord in deze Pinksterlezing. Knevel heeft zijn verhaal in drie onderdelen opgedeeld. Hij neemt de toehoorder eerst mee terug naar de tijd rond 1500, de tijd waarin Luther de ervaringen opdoet die bepalend zijn voor de rest van zijn leven. Het was de tijd waarin de belangrijkste levensvraag allemaal rond dat ene thema draaide: Hoe kom ik in de hemel? En: hoe vind ik vrede voor mijn ziel en wat moet ik daar voor doen? “En steeds duidelijker werd vervolgens het antwoord op die vragen. Je kríjgt genade, wij wórden gerechtvaardigd! Die woorden lijken iets van vroeger, van heel lang geleden. En dan komt nu, vijfhonderd jaar later, plotseling een paus die vertelt dat ook nu nog, op de dag van vandaag, datzelfde thema nog steeds het belangrijkste van álle thema’s is: je krijgt de genade van God!”, stelt Knevel vast. Luther komt uiteindelijk tot de slotsom dat het grote vraagstuk van de genade, en daarbij gevoegd de misstanden rondom de aflaten en de opgedane teleurstellende ervaringen bij zijn bezoek aan Rome, hem geen andere uitweg meer boden dan het poneren van zijn beroemde 95 stellingen. Met als gevolg dat de reformatie vijfhonderd geleden dan ook daadwerkelijk een feit wordt. Het is, meent Luther, de enige manier om echt iets te veranderen. Vijfhonderd jaar later is er dan een paus die óók pleit voor veranderingen, een man die ten strijde trekt tegen armoede, onrecht en corruptie. Een paus die ons meer dan wie ook wijst op onze verantwoordelijkheden om deze wereld leefbaar te houden voor iederéén. Een man die zich ontpopt als een paus met een missie die geliefd is bij miljoenen mensen.

Dat alles raakt dus ook Andries Knevel. Vorig jaar was op tv de prachtige serie ‘Op zoek naar het geheim van de paus’ te zien, een serie die binnenkort trouwens wordt herhaald. Knevel bezoekt daarin tal van plaatsen waar ook paus Franciscus zijn sporen heeft nagelaten: bij de vluchtelingen in Lampedusa, in gevangenissen, bij zijn bezoeken aan gekende leden van de maffia. Hij ziet met eigen ogen wat de zegen van de paus, de omarming van gehandicapte medemensen, doét. Knevel bezoekt de plekken waar ook paus Franciscus zijn inspiratie haalde. En hij stelde zich vervolgens de vraag hoe hij in zijn eigen leven en werk omging met de thema’s die Franciscus aankaartte. “Franciscus schrijft in zijn boek ‘De naam van God is genade’ bijna op z’n Lutheriaans! Dan rijst al snel de vraag hoe het kan dat deze paus zo dicht bij mij staat. Ik vroeg en vraag me af wat er plotsklaps gebeurt in de katholieke kerk. En ontdekte vervolgens dat deze paus me ontroert, me uitdaagt, maar me ook verwart. Hij vat veel samen onder de noemer genade. Religies zeggen dat en dat, maar Jezus zegt: het is goed, het ís al gedaan, je kríjgt genade. Dat ontroert me. Tegelijkertijd daagt hij me uit. De paus appelleert immers nadrukkelijk aan gevoelens die in het leven van ons allemaal een rol spelen. Hoe zorg ik voor de ander, voor de vluchteling, hoe ga ik zelf om met klimaat en andere belangrijke thema’s?” Tenslotte slaat ook de verwarring toe bij Knevel. “De bijna multireligieuze opstelling van deze paus verwart me. Het christelijk geloof is toch uniek? En dan komt er een paus die bijna alle andersdenkenden opeens ‘zijn broeders’ noemt. Dat verwart toch….?”

Uiteraard komt ook de situatie in Nederland ter sprake, zeg maar het flirten tussen katholieken en protestanten. Knevel constateert dat het ten avondmaal gaan in de loop der eeuwen steeds opnieuw een breekpunt blijkt te zijn. Hij vertelt over het onwrikbare dat in de bijbel staat, maar sluit zijn ogen bepaald niet voor de rol die de traditie en de overlevering speelt in de katholieke kerk.

In de afsluitende vragenronde komen vooral theologisch gerichte vragen aan bod. Het publiek in de zaal, zeker niet alleen gevuld met katholieken, komt ruimschoots aan bod. En lang niet alle vragen zijn gericht aan Knevel. Want ook op deze middag blijkt dat veel aanwezigen op antwoorden wachten bij vragen over de wijze waarop de katholieke kerk zijn posities en standpunten inneemt in deze woelige wereld. Al met al is het een vragenrondje dat in een zeer geanimeerde sfeer verloopt en waarbij opnieuw blijkt dat nog steeds veel mensen zich oprecht betrokken voelen bij de kerk.

Wie Andries Knevel de laatste pakweg acht jaar heeft gevolgd tijdens zijn vele activiteiten op radio en tv, kan niet anders dan concluderen dat hij milder lijkt geworden. Zelf zei hij onlangs dat er ook voor hem nog ‘veel dingen open staan’. Ongetwijfeld zullen persoonlijke tegenslagen en ernstige ziektes in zijn familie daarin een rol hebben gespeeld, zeker als het gaat om de zin van het lijden. Knevel werd overigens vorig najaar zelf getroffen door een zeer ernstige legionellabesmetting. Andries Knevel stáát voor zijn zaak, maar tegelijkertijd lijkt hij steeds vaker te relativeren. Dat bleek ook duidelijk op deze warme zaterdagmiddag in Klooster Wittem.

Datzelfde klooster werd, zo vertelde inleider Jeroen de Wit van Klooster Wittem, rond 1732 gebouwd in opdracht van graaf Ferdinand van Plettenberg die Kasteel Wittem, driehonderd meter verderop, bewoonde. De graaf liet kerk en klooster bouwen om deze regio te beschermen tegen het oprukkend protestantisme. Klooster Wittem houdt in dit Lutherjaar diverse activiteiten waarin katholieken en protestanten nauw met elkaar samenwerken. En dat is een fijne gedachte!

Jef Brauers

De boeken ‘Het geheim van de paus’ van Andries Knevel en ‘De naam van God is genade’ van paus Franciscus zijn uiteraard ook te koop in de Kloosterboekwinkel Wittem.

  Winkelwagen

De winkelwagen is leeg

Zoek boeken


Nieuwsberichten


Klik hier voor het nieuwsarchief.